شبکه‌ی دیدگاه: نیروهای سرنگونی‌طلب متحد شوید didgah      

صفحه‌ی نخست‌

حقوق بشر

يادداشت هفته

 پيوندها 

چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷ - ۱۴ نوامبر ۲۰۱۸

سايت ديدگاه


انقلاب مشروطیت عصر تجدد خواهی و فصل نوین ورزش ایران
كوروش طاهري

اواخر دوره زمامداری قاجار را بیشتر مورخان آغاز فعالیتای ورزشی نوین در ایران نام می برند. تحولات سیاسی در اروپا مثل انقلاب کبیر شوروی سابق و اعزام محصلین ایرانی به خارج از کشور در نگرش ورزش ایران بی تاثیر نبوده است و در دوران مشروطیت نیز ظهور رجال سیاسی که با ورزش نیز عجین بودند کم نیستند. عصر مشروطیت را باید دوران زایش و تجددخواهی جامعه ایران در تمام عرصه های زندگی اش دانست . هدف و کانون اصلی مشروطیت نیز بر تجددخواهی و روی گرد بسوی جامعه ای دموکرات با نظام و سیستم دموکراتیک بود که در عرصه ای مثل ورزش نیز چنین روی گردی اجتناب ناپذیر و ضروری شد. کسانی که نطفه تشکیلات نوین ورزشی ایران را به تاسی از دستآوردهای مشروطیت بوجود آوردند از افراد تجددخواه و مخالف سنت پرستی و اندیشه های ارتجاعی بودند و زوال فئودالیسم و سیستم اشرافیت حاکم را می خواستند. ورزش طبقاتی و مرز بین خواص و عوام تا عصر مشروطیت در ایران جایگاه متضادی داشته است .ورزشهای مثل سوار کاری,چوگان,تیراندازی ,شکار ,مخصوص اعیان و اشرف بوده و بازیهای مثل کشتی,زورخانه ای ,چاله حوض بازی, خر دوانی,شتر دوانی و شاطری در نزد عوام انجام می شد. به گفته هولستر تاریخ نویس المانی در کتاب اش بنام ایران در 13 سال بیش و در عصر حکومت ظل السلطان در اصفهان تعداد 6 زورخانه در اصفهان فعال بوده اند و اجازه افتتاح کلوب یا تشکیل مجامعی برای ورزش بانوان ممنوع است.


در ایران بسیاری متفق القولند که مهدی ورزنده پیشگام ورزش نوین در ایران است که ریشه از زمان مشروطیت دارد و تاسیس مدرسه دارالفنون در سال 1268 اغازی است برای بیداری و روشنائی این مرز و بوم که ورزش نیز بخشی از این جایگاه فرهنگی بشمار می رفت.


تاسیس تکیه دولت یا در واقع سالن سرپوشیده ورزشی تهران که بعد ها توسط کمال الملک به تصویر کشیده شد شاید نخستین مکان ورزشی در تهران باشد که از زمان مشروطیت به این سوی در نزد ورزش وورزشکاران معروف شد. این تکیه دو فعالیت داشت یکی هنری و دیگر ورزشی که متاسفانه توسط مردی کله پوک بنام ابوالحسن ابتهاج در دوران پهلوی تخریب شد و بانک ملی شعبه بازار به جای ان ساخته شد.


در سال 1282 شمسی برابر با 1903 میلادی تاسیس مدارس مخصوص دختران در شهرهائی مثل تهران اصفهان تبریز رضائیه سلماس توسط میسیونرها موجب اشنائی گروههائی از بانوان ایران با ورزش می شود.


نطفه تشکیلات ورزش ایران را باید در سالهای مشروطیت  و سپس حکومت رضا خان جستجو کرد جائی که در سال 1906 میلادی برابر با 1285 شمسی ارباب جمشید جمشیدیان, مدرسه زرتشتیان(دبستان جمشید جم) را تاسیس کرد. این دبستان دارای 2 حیاط و زمین ورزشی بود که 8 کلاس درس داشت. مدرسهبا شعار پندار نیک, گفتار نیک و کردار نیک از دانش اموزان استقبال می کرد. در این مدرسه افرادی که بعدها از بیشقراولان ورزش نوین ایران بعد از مشروطیت بودند در کار علم و تربیت دانش آموزان سهیم بودند.افرادی مثل مهدی ورزنده ,ابوالفضل صدری میر احمد صفوی, رئوف ورزنده (قوی دل).


بعد از این که در سال 1910 میلادی برابر با 1289 شمسی مدرسه پسرانه امریکائی ها در تهران تاسیس شد نخستین وسایل ورزشی مدرن وقت در زمینهای فوتبال والیبال بسکتبال زیمناستیک . دوومیدانی نصب شدند.


شادروان ناصر مفخم از بیشکسوتان ورزش ایران در یادداشتی که بسال 1371 برای کتاب سال ورزش از انتشارات ابتکار  نوشته بود در باره تاسیس تربیت بدنی در ایران  آورده که:


”در روز یکشنبه 12 اردیبهشت سال 1313 شمسی هسته مرکزی تربیت بدنی ایران در منزل ابراهیم حکیمی و با حضور علی اصغر حکمت کفیل وزارت فرهنگ_معارف-ابراهیم حکیمی حسین علاء,سرلشگر امان ال.. جهانبانی دکتر عیسی صدیق, سلیمان اسدی و ابراهیم شمس آمری تشکیل شد و پس از خواندن اساسنامه و تائید مفاد آن ,رای گیری برای انتخاب افراد مسئولین مجمع انجام و حسین علاءرئیس شد و امان ا.. جهانبانی نایب رئیس  سلیمان اسدی خزانه دار و ابراهیم شمس امری هم بازرس که در واقع افراد  اولین افراد تشکیل  هسته تربیت بدنی ایران شدند.


در اواخر سلطنت قاجار ورزش های نوین مثل فوتبال هاکی بوکس زیمناستیک کشتی شمشیر بازی در میدان مشق با حضور شاه و سران دولتی برگزار می شد  که پس از مدت  کوتاهی این بازیها توده گیر شد و مورد پسند مردم.


نقل است که مظفرالدین شاه را در پاریس به تماشای فوتبال برده بودند. فوتبال برای او تماشایی نبود زیرا با آن آشنایی نداشت. شاه از نشستن در جایگاه تماشاچیان حوصله­اش سر رفته و پرسیده بود چند نفر در میدان بازی هستند؟ گفته بودند؛ بیست و دو نفر. پیشنهاد کرده بود که بیست و یک توپ دیگر بیاورند و به هر یک توپی بدهند تا بازیکنان این­همه دنبال توپ ندوند!


در جریان انقلاب مشروطیت شاعرانی بزرگی مثل ملک الشعرای بهار,محمد تقی رفعت, در باره اهمیت ورزش در چند جبهه سخن گفته اند و شعر سروده اند و جامعه را برای آمادگی فکری,روحی,روانی , جسمی و مقابله با استبداد و ناهنجاری ها از طریق روی آوری به ورزش فرا خوانده اند.


ملک الشعرای بهار بر این باور مهم استوار بود که:«استمرار حکومت استبداد چنان ایرانیان را زیر پنجه قهر ذلیل و زبون ساخته که مفلوکی، اسارت، رقیت، ذلت و مسکنت در وجود ما حکم طبیعت ثانوی را گرفته، حالا که با ظهور احساسات آزادی¬خواهی و مشروطیت، می¬خواهیم به¬ هوش آییم و حقوق غصب شده خود را از غاصبان استراد نماییم، پس دادن حقوق مغضوبه برای ارباب استبداد از دادن جان، سخت¬تر گردیده است». در چنین محیطی که ایرانیان نتوانستند به خواسته¬ها و حقوق خود دست یابند، رفته رفته از بهبود اوضاع دلسرد شده، رو به سستی و تنبلی آوردند و به کار و فعالیت بی توجهی کردند:



      گفت: این بر همه مردم حالی است                             تنبلی عاقبتش حمالی است


ملک الشعرای بهاربر اساس آگاهی از نیروی عظیم ورزش از اهمیت آن در زمان مشروطیت در اشعار و سخنان اش بارها به آن اشاره داشته است :



   تن زنده و والا به ورزندگی است                            که ورزندگی مایه¬ی زندگی است
   به ورزش گرای و سر افراز باش                             که فرجام سستی سرافکندگی است
   به سختی دهد مرد آزاده تن                                   که پایان تن¬پروری بندگی است
   دلی بایدت روشن و تن درست                              اگر جانت جویای فرخندگی است


 


شاعر,معلم,نویسنده انقلابی که سالها در ترکیه و اروپا می زیسته است میرزا محمد تقی رفعت از مردان بزرگ حزب دموکرات آذربایجان و از فزهیختگان  و انقلابیون جنبش مشروطیت, در مواضع فکری و از جمله در اشعارش از تحولات و تجدد خواهی برای جوانان وطن می گوید و ورزش را یکی از عرصه های این تحولات  می داند و سروده است که:


ای جوان ایرانی


برخیز بامداد جوانی ز نو دمید


برخیز صبح خنده نثارت خجسته باد


برخیز روز ورزش و کوشش فرا رسید


برخیز و عزم جزم کن، ای پور نیکزاد


بر یاس تن مده، مکن از زندگی امید…


باید برای جنگ بقا نقشه ای کشید


باید، چو رفته رفت، به آینده رو نهاد…


یک فصل تازه می دمد از بهر نسل نو


یک نوبهار بارور، آبستن درو


برخیز و حرز جان بکن این عهد نیکفال


برخیز و باز راست کن قد تهمتن


برخیز و چون کمان که به زه کرد شست زال


پرتاب کن به جانب فردات جان و تن


دیدگاه سوم. شماره 14.


این مطلب برای ماهنامه دیدگاه سوم است و استفاده از آن فقط با ذکر منبع ماهنامه دیدگاه سوم مجاز است.


korosh_ims@yahoo.com


 



منبع: ماهنامه دیدگاه سوم، شماره 14



نسخه‌ی چاپی  
ارسال اين مطلب به دوستان

در آرشيو سايت ديدگاه:
مطالب ديگر از كوروش طاهري:







[www.didgah.net] [email: irancrises@gmail.com] [© Didgah 1996]
بازچاپ مطالب سایت دیدگاه با ذکر منبع آزاد است.