شبکه‌ی دیدگاه: نیروهای سرنگونی‌طلب متحد شوید didgah      

صفحه‌ی نخست‌

حقوق بشر

يادداشت هفته

 پيوندها 

يكشنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۸ - ۱۵ دسامبر ۲۰۱۹



سايت ديدگاه


اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
فیس بوک Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

نفت ونگرانی بازار جهانی

م. راد

  m.rad@gmx.net

 

توفان كاترينا (Katrina Storm ) در جنوب آمريكا و در منطقه خليج مكزيك خسارات فراوانی در نيو اورلئان لوئيزيانا (New Orlean -Loisiana ) وارد آورد اين منطقه 25% نفت و گاز آمريكا را تامين ميكند در اثر توفان بخش بزرگی از تاسيسات استخراج و تصفيه خسارت ديده و در مجموع تمامی ‌پالايشگاه ها ی اطراف خليج مكزيك تعطيل شدند كه باز تاب آن افزايش قيمت نفت در بازار جهانی بود و نفت را به بشكه ای بيش از هفتاد دلار افزايش دادو دولت آمريكا يك بار ديگر دستور استفاده از ذخيره نفت خود را صادركرد.

در سال 2002 قيمت نفت 30 دلار در بازار جهانی  معامله ميشد از آن  ببعد قيمت نفت نوسانات زيادی كرد و تا پيش از اين توفان به بالای ‌شصت و هفت دلار رسيد ( نگاه كنيد به مقاله نفت و اقتصاد جهان در 15.09.2004 از نگارنده مقاله) و احتمال ميرود تا آخر امسال همانطور كه پيش بينی ميشد به بالای‌80 دلار برای‌هر بشكه برسدو تا آخر سال 2006 قيمت آن به 120 دلار در بشكه افزايش پيدا كند .

 

علت افزايش قيمت نفت چيست ؟

 

بازار جهانی ‌روزانه در حدود هشتاد مليون بشكه نفت احتياج دارد كه بيش از 30 مليون بشكه آن از منطقه خاورميانه و كشورهای عضو اوپك تامين ميشود بيش از 85% نفت مصرفی ‌جهان در اختيار كشورهای ‌صنعتی‌اروپا و آمريكا و ژاپن قرار دارد بر اساس گزارش سازمان تامين انرژی جهانی درآمريكا يكی از دلايل اساسی نوسان قيمت نفت عدم انطباق عرضه و تقاضا در سطح جهانی‌است از طرف ديگر منابع اصلی ‌تامين كننده نفت در منطقه بحرانی ‌خاورميانه قرار دارد كه ثبات لازم در آن حاكم نيست.

جنگ در عراق و درگيری‌ در داخل عربستان سعودی‌ و بورس جهانی‌ كه مدتهاست با بالابردن نرخ خريد سهم عامل اصلی اين نوسانات ارزيابی ميشوند در عين حال بسياری از پالايشگاه های كشورهای‌غربی‌ بخصوص آمريكا نه تنها قادر نيستند نفت تصفيه شده را در اختيار بازار قرار دهند بلكه خود در نا امن كردن ‌ ‌بازار نفت نقش بزرگی ‌بازی ميكنند طی‌ ماه های گذشته آمريكا بسياری از پالايشگاه های ‌خود را تعطيل كرده كه باز سازی و نو سازی آنها  نياز بزمان دارد اين مسئله يكی از عوامل افزايش قيمت نفت در بازار جهانی است.

نگرانی ‌ديگر بازار انرژی امكان حمله به تاسيسات نفتی‌عربستان سعودی ‌و آمريكاست با توجه به بازار آمريكا و مقدار نفت صادراتی‌عربستان سعودی ‌كه بتنهايی ‌بيش از هشت مليون بشكه نفت در روز صادر ميكند و قرار است ظرفيت توليد خود را به بيش از ده مليون بشكه در روز برساند عامل ديگری در بی ‌ثباتی قيمت نفت و نوسان آن در بازار مصرف انرژی ارزيابی ميشود.

اگر تاسيسات نفتی عربستان سعودی ‌كه بزرگترين صادر كننده نفت در جهان است بدليل ناامنی ‌در داخل كشور از كار بيافتد آنوقت بايد انتظار داشت قيمت نفت به 160 دلار در هر بشكه افزايش پيدا كند كه از ديد كارشناسان اقتصادی فاجعه ای ‌برای ‌بخش توليد جهانی خواهد بود.

نظر بسياری از كارشناسات نفتی بر اين است كه عرضه نفت به بازار جهانی‌ با تقاضای آن مطابقت ميكند وكشورهای توليد كننده نفت قادرند با ظرفيت توليدی خود بدرخواست بازار مصرف جواب مثبت بدهند و علت آشفتگی ‌وبلبشو و نوسان قيمت ناگهانی  نفت كه در عرض دوسال به دوبرابرونيم يعنی از 28 دلار به 65 دلار به با لا رسيده است را يك پديده مصنوعی ميدانند و علت آنرا غلو كردن در مصرف و احتياج بازار ميبينند وبر اين باورندكه اگر اين نگرانی كنترل نشود بايد انتظار داشت تا باز هم قيمت نفت به نوسان خود ادامه دهد .

در بخش صنعت كارشناسان بر اين عقيده هستند كه صنعت اكتشاف و توليدات نفتی از جمله پالايشگاه ها قديمی بوده و پاسخگوی ‌نيازهای‌ فعلی‌ بخش توليد و مصرف انرژی نيستند در نتيجه پيشنهاد ميكنند كه در اين مورد سرمايه گزاری ‌بيشتری صورت گيرد اين نظر پيش بينی ميكند كه تا سال 2010 مصرف بازار جهانی به بيش از 100 مليون بشكه در روز خواهد رسيد و بدون نوسازی صنعت نفت قيمت نفت همچنان بالا خواهد رفت اگرچه با توجه برشد توليد و بخش صنعت اين رقم 10% بيشتر از نياز بازار مصرف در سال 2010 خواهد بود ولی ‌خود اين افزايش توليد باعث ثابت ماندن و تغيير جزيی در قيمت نفت خواهد شد.

بخشی از كارسناسان حتی‌ مسائل روانشناسی را در بهره بر داری‌از توليد انرژی‌ بسيار موثر ميدانند درگذشت ملك فهد پادشاه عربستان سعودی و يا فعاليتهای‌اتمی ‌ايران قيمت نفت را به بالای‌55 دلار رساند كه از آن تاريخ تا كنون به قيمت پايين 50 دلار كاهش پيدا نكرده است در مجموع عليرغم  توليد نفت لازم برای ‌بازار جهانی‌ بعلت همين پديده فوق و ناامنی ‌در كشورهای منطقه خاورميانه از جمله جنگ عراق ، بحران عربستان سعودی ، افزايش تضاد بين آمريكا و ونزوئلا كه بيشترين صادرات نفتی ‌خود را با آمريكا انجام ميدهد اتمسفری ‌بوجود آمده است كه از نظر روانی به اغتشاش در بازار نفت انجاميده است.

يكی ديگر از دلايل نا امنی ‌در بخش مصرف انرژی ‌نفت استفاده از آن در بازار بورس جهانی ‌است تقريبا هيچ بورسی در كشورهای‌غربی و ژاپن وجود ندارد كه از توليد وصنعت و صادرات نفت برای‌ تامين اعتبار و پشتوانه مالی ‌خود استفاده نكند  در سراسر جهان بيش از 7000 موسسه اعتباری  و بانكی وموسسات سرمايه گزاری‌ در اين بخش فعال هستند كه بيش از 60% تمام معاملات نفت را در كنترل خود دارند كه سرمايه آنها بيش از 1000 ميليارد دلار است و بدين ترتيب اين موسسات با آن سرمايه و سرمايه گزاری ‌كلان و كنترل بازار عملا رابطه و قانون عرضه و تقاضا را با توجه به منافع منوپلی خود بهم ميزنند و اعتبار آنرا از بين ميبرند.

 

تمامی ‌نكاتی كه به آنها اشاره شد عوامل نگرانی و حتی‌ وحشت  و بی ثباتی در بازار توليد و مصرف نفت  در جهان است كه نميتواند برای هميشه ادامه داشته باشد چون در درجه اول به بخش توليد لطمه خواهد زد و مصرف كالاهای توليدی ‌را گران خواهد كرد و با توجه به ذخيره نفتی ‌كه كشورهای ‌ثروتمند غربی‌ و آمريكا و ژاپن تدارك ديده اند اين ريسك واحتمال وجود داردكه قيمت نفت در بازار سقوط ناگهانی كند واين كشورها و بورس جهانی با كاهش قيمت نفت لطمه شديدی را تحمل كنند.

 

تاثير افزايش قيمت نفت بر بازار آمريكا

 

آمريكا بعنوان بزرگترين كشور صنعتی‌ جهان  كه بيش از 25% در آمد ناخالص جهان را بخود اختصاص داده است و بالاترين مصرف انرژی ‌نفت را در انحصار خود دارد طبعا با بالارفتن قيمت نفت آسيب پذير تر خواهد شد همين امروز قيمت نفت در بازار آمريكا به 70.80 دلار برای هر بشكه رسيد .

از نظر تاريخی تا سال 1973 كه قيمت نفت در تهران توسط كشورهای‌عضو اوپك از بشكه ای 3.5 دلار به بشكه ای‌10 دلار افزايش پيدا كرد بازار آمريكا بعنوان بزرگترين و بالاترين  مصرف كننده انرژی صدمات زيادی را متحمل شد در آن دوره آمريكا بعنوان بزرگترين سرمايه گزار در سطح بين المللی‌ مجبور شد تا سال 1979 افزايش قيمت نفت تا بشكه ای 30 دلاررا كه بازار داخلی آمريكا‌هنوز آماده پذيرش آن نبود تحمل كند.

تنها در سال 1990 قيمت نفت دوباره سقوط كرد و به بيست دلار رسيد كه با شروع اولين جنگ با عراق صعود قيمت نفت ادامه پيدا كرد و از 40 به بيش از هفتاد دلار در حال حاضر رسيده است در تمام اين سالها خزانه داری‌آمريكا مجبور شد كمر بند ها راسفت كند و سياست پولی ‌تازه ای ‌را در دستور كار خود قرار دهد كه تا به امروز آمريكا همواره با كسری ‌موازنه پرداختها و بودجه مواجه بوده كه هنوز ادامه دارد و تا آنجا پيش رفته است كه اين كسری ‌به بالای‌600 ميليارد دلار رسيده و بدهكای دولت به بانكها برای اولين بار در تاريخ اقتصادی آمريكا برغم 7000 ميليارد دلار رسيده است.

در آمريكابيش از هركشور ديگری از ماشين سواری استفاده ميشود  بنابراين توليد انرژی و مصرف آن ‌هزينه سنگينی را دربر ميگيرد همين روزها هرگالن بنزين در آمريكا به بيش از 3 دلار رسيده است ( هر گالن در حدود چهار ليتر است) با افزايش قيمت نفت و مصرف انرژی در اين كشور بايد انتظار داشت تا هزينه بخش خدمات و كالاهای ‌مصرفی  افزايش يابد.

 

اين تغييرات دارای  پی آمد هايی هستند از جمله آن  كسری موازنه و كاهش سرمايه گذاری در آمريكا كه مفهومی ‌بجز بدتر شدن تامين مالی‌  نيست و اضافه بر آن قيمت اوراق بها دار و بهره بانكی كاهش پيدا خواهد كرد.

يكی‌از دلايلی كه آمريكا توانست طی سالهای گذشته خود را سرپا نگه دارد بالا بودن ارزش دلاربعنوان ارز معتبر در بازار جهانی بود كه كشورهای‌غربی‌ و ژاپن مقادير زيادی از آنرا خريده و ذخيره كرده بودند ولی ‌امروزه ارزش دلار نه تنها بسيار پايين آمده بلكه ديگر آن اعتبار سابق را ندارد كه نتيجه آن كاهش سرمايه گزاری در آمريكاست.

اگرچه قيمت نفت در آمريكا بالا رفته ولی ‌مصرف آن كاهش پيدا نكرده است علت اساسی آن است كه بهره بانكی ‌بسيار پايين بوده و هنوز مصرف كنندگان از اين وامها ميتوانند استفاده بكنند ولی‌ خود اين سياست بر بده كاری ‌استفاده كنندگان از وامها خواهد افزود مقدار اين وامها آنقدر زياد شده كه موجب نگرانی ‌بانكها و موسسات مالی ‌شده است.

افزايش بی سابقه قيمت نفت هزينه دولت را 70 ميليارد دلار افزايش داده است كه در واقع فشار به مردم است چه آنها بايد با پرداخت ماليات  اين افزايش هزينه را  جبران كنند  آقای گرين اسپان ( Greenspan ) رئيس پيشين خزانه داری آمريكا طی ‌گزارشی به كنگره گفته بود كه افزايش قيمت نفت 0.5% در آمد ناخالص كشور(GDP ) در سال 2004 را كاهش داده است و پيش بينی كرده بود كه در سال 2005 اگر قيمت نفت ثابت بماند 0.73 % در آمد ناخالص كشور كاهش پيدا خواهد كرد.

 با توجه بدر آمد ساليانه آمريكا برای ‌سال 2004 بيش از 60 ميليارد دلار و برای ‌سال 2005 بيش از   70 ميليارد دلار تنها بخاطر افزايش قيمت نفت در آمد ناخالص كشور كاهش پيدا كرده است آقای‌ گرين اسپان محاسبات خود را با نفت بقيمت پايين 40 دلار حساب كرده بود كه اگر به قيمت امروز محاسبه ميكرد اين ارقام دوبرابر ميشد.

داده های فوق با مقياسی ديگر شامل كشورهای اروپايی و ژاپن منهای ‌نروژ و انگلستان هم ميشود اعضاء كشورهای ‌صادر كننده نفت OPEC) ) در آخرين جلسه خود تصميم گرفتند افزايش 2% توليد نفت را تا آخر همين سال به 1.9 % كاهش دهند اين سازمان مصرف نفت جهانی تا آخر سال 2005 را 83.6 مليون بشكه در روز را كه به نسبت سال 2004  بيش تر از 1.58 مليون  بشكه است تخمين زده بود يازده كشور عضو اوپك بيش از 30% صادرات نفت جهانی‌ را در انحصار خود دارند و اعلام كرده اند كه آمادگی توليد و صادرات تا سقف بيش از دومليون بشكه در روز  را خواهند داشت.

اگر موانع اشاره شده وجود نداشته باشد و يا محدود شود در صورتی كه اوضاع خاورميانه ثبات لازم را پيدا كند كه بعيد بنظر ميرسد ميشود انتظار داشت با همكاری‌همه كشورها و با كنترل بورس بازان و كشورهايی ‌كه هنوز سياست منوپلی‌ را تعقيب ميكنند بار ديگر قانون عرضه و تقاضا جای خود رادر بازار نفت و انرژی پيدا كند.

 (31.08.2005)

 

    

منبع: سايت ديدگاه




نسخه‌ی چاپی  
ارسال اين مطلب به دوستان

در آرشيو سايت ديدگاه:
مطالب ديگر از
م. راد:



در پیوند با این مطلب نظری ثبت نشده است.

  


[www.didgah.net] [email: irancrises@gmail.com] [© Didgah 1996]
بازچاپ مطالب سایت دیدگاه با ذکر منبع آزاد است.