«"بازي بزرگ" براي كنترل آسياي ميانه مسا لهاي است كه قرنها بدان پرداخته شده است و دولت آمريكا پس از آن كه جاه طلبيهاي امپرياليستي خود را برباد رفته ديد، انگليس را جايگزين خود در اين مناطق كرد و اكنون در قرن 21 نيز هر كشوري در اين منطقه به ايفاي نقش مستقل خود ميپردازد. »
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، خبرگزاري نووستي در گزارشي در اين خصوص آورده است: «رويدادهاي اخير در منطقه از جمله برگزاري اجلاس سران سازمان همكاري شانگهاي (SCO) و بازديد دونالد رامسفلد، وزير دفاع آمريكا از كشورهاي آسياي ميانه مرحلهي جديدي از اين بازي بزرگ بر سر كنترل اين مناطق بود و هر بازيگر نيز به دنبال منافع خود ميگشت.
دولت آمريكا در نظر دارد تا پس از كسب موفقيت در جلب رضايت افغانستان، اينك به تداوم حضور سياسي و نظامي خود در آسياي ميانه بپردازد. آمريكاييها معتقدند، اولين دليل براي اين اقدام آن است كه دولت حامد كرزاي، رييس جمهور افغانستان با برگزاري انتخابات پارلماني در پاييز نيز قدرتمند و مستحكم نخواهد شد؛ به علاوه آمريكا در تلاش است تا با برخورداري از يك پايگاه نظامي، نقل و انتقال سربازان كشورش را به افغانستان سهولت بخشد. دليل ديگر بيانگر ميل شديد آمريكا در عقب راندن روسيه است تا اين كشور در نهايت از منافع خود در چين و افغانستان و به طور كلي آسياي ميانه (مركزي) چشم پوشي كند.
در همين راستا رامسفلد با سفر خود به آسياي مركزي درصدد بود تا جايگاه آمريكا در قرقيزستان و حتي ازبكستان را كه به دنبال تعيين ضرب الاجل سازمان همكاريهاي شانگهاي مبني بر خروج سربازان آمريكا از اين مناطق سست شده بود، مستحكم و در صورت امكان چشمگيرتر كند.
وزير دفاع آمريكا از سوي قرقيزستان تضمين يافته بود كه پايگاههاي نظامي آمريكا در اين كشور باقي ميماند؛ اما از سوي ديگر تمايل دولت آمريكا در تداوم حضور نظامي و وادار كردن اسلام كريموف، رييس جمهور ازبكستان بر ارتقاي دموكراسي در كشورش موجب شد تا كريموف به طور غيرمنتظرهيي خروج نظاميان آمريكا از كشورش را خواستار شود و آمريكا را در جاه طلبيهايش ناكام گذارد. »
نووستي در ادامه ميافزايد: «حال آمريكا توجه خود را به پايگاه نظامياش در قرقيزستان معطوف ميكند؛ از آنجاييكه هواپيماهاي آمريكا هنگام پرواز از قرقيزستان به مقصد افغانستان به سوخت گيري مجدد نياز دارند؛ بنابراين آمريكاييها سعي خواهند كرد تا با ايجاد پايگاههاي بيشتري در اين مناطق (آسياي مركزي) و احتمالا در آذربايجان و با بهانه قراردادن خطوط انتقال نفت باكو-جيحان اين خلا نظامي را پر كنند.
روسيه نيز در اين بازي بزرگ نقش خاص خود را بازي ميكند. اين كشور تمايلي براي ورود به نزاع سياسي آشكار با آمريكا ندارد؛ چرا كه معتقد است با اعمال فشار به دولت آمريكا در خروج از آسياي مركزي به نوعي با اين اتهام روبرو خواهد شد كه همكاريهاي ضدتروريستي را نقش برآب كرده است. روسيه بيشتر تمايل دارد تا با پايان پذيرفتن عملياتهاي آمريكا در افغانستان شاهد خروج نظاميان آمريكايي از آسياي مركزي باشد و اين هدف روسيه كاملا متناسب با مواردي است كه در اجلاس سازمان همكاريهاي شانگهاي (SCO) مورد توافق قرار گرفت.
همچنين ادامهي حضور نظامي آمريكا در قرقيزستان مشروط به روند پيشرفت در افغانستان، به هيچ عنوان با منافع بلندمدت روسيه در منطقه در چارچوب مذاكرهي سازمان شانگهاي تناقض ندارد.
روسيه همچنين تلاش ميكند تا حضور نظامياش را در قرقيزستان و تاجيكستان تداوم بخشد. تصميم احساساتي دولت ازبكستان مبني بر خروج پايگاههاي نظامي آمريكا گواه اين مطلب است كه تاشكند دنبالهروي منافع خاص خود بوده و حتي به طور آشكاري به حمايت از روسيه و منافع آن مي پردازد. اين مساله براي موسكو كه در قبال تصميم كريموف مسووليتي نپذيرفته بسيار خوشايند بود.
در حقيقت رييس جمهور ازبكستان بر آن است تا به روسيه نشان دهد كه كشورش پلهاي پشت سر خود را در مناسبات با آمريكا خراب كرده است و به حمايتهاي كشورهاي عضو سازمان همكاريهاي شانگهاي در حل بحران انديجان پاسخ مثبت داده است.
اين در حالي بود كه دولت آمريكا پيش از سفر رامسفلد به ازبكستان از شدت انتقادهاي خود از كريموف به طرز چشمگيري كاسته بود؛ اما ظاهرا اين تغيير رويكرد مثمرثمر واقع نشد و تاشكند نيز روي خوش نشان نداد. رييس جمهور ازبكستان به خوبي آگاه است كه آمريكا دايما به وي فشار خواهد آورد تا به ارتقا دموكراسي در ازبكستان بپردازد. در اين شرايط كمك آمريكا در انتقال پناهندگان ازبك از قرقيزستان به روماني نيز خشم تاشكند را در پي داشت.»
نووستي در ادامه آورده است: «اكنون رييس جمهور جديد قرقيزستان به منظور برقراري تعادل روابط با موسكو و واشنگتن تمام تلاش خود را به كار خواهد بست، آمريكا نيز در نظر دارد تا در ازاي حفظ پايگاههاي خود در قرقيزستان وام 200 ميليون دلاري را در اختيار دولت اين كشور قرار دهد .
تاجيكستان نيز در اين بازي بزرگ نقش يك هوادار روسيه را بازي ميكند.
از سوي ديگر چين به افزايش نفوذ خود در قرقيزستان ميپردازد كه البته تاكنون چندان موفقيت آميز نبوده است. مقولهي استقرار پايگاه نظامي چين در قرقيزستان در سطح بالايي مورد بحث قرار گرفت؛ اما موضع قرقيزستان از سوي كفيل معاون نخست وزير اين كشور كاملا مشخص و صريح عنوان شده : " ما در نظر نداريم چين به قلمرويي سياسي - نظامي تبديل شود در ضمن هيچ اختلاف مشهودي در نگرش پكن و مسكو نسبت به مشكلات منطقه وجود ندارد."»
در انتهاي اين گزارش آمده است: «به هر جهت بازي بزرگ بر سر كنترل آسياي مركزي با موفقيتها و گاه با مخفيكاري همراه بوده است. نتايچ چانهزنيها پشت درهاي بسته ميان بازيگران اين بازي بزرگ هيچگاه به اطلاع عموم نرسيده؛ اما به نظر ميآيد كه اين مسابقه وارد مراحل هيجان انگيزتري خواهد شد.
چين نميخواهد از حضور سياسي- نظامي خود در آسياي مركزي چشم پوشي كند و آمريكا نيز تمام تلاش خود را به كار خواهد بست تا در قرقيزستان باقي بماند و اين بازي بزرگ همچنان ادامه دارد.»
Facebook
Yahoo
Google
Twitter
Delicious
دنباله
بالاترین
نسخهی چاپی
ارسال اين مطلب به دوستان