شبکه‌ی دیدگاه: نیروهای سرنگونی‌طلب متحد شوید didgah      

صفحه‌ی نخست‌

حقوق بشر

يادداشت هفته

 پيوندها 

دوشنبه ۱۸ فروردين ۱۳۹۹ -  ۶ آوریل ۲۰۲۰



سايت ديدگاه


اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
فیس بوک Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

دلقک شاه لیر

همنشين بهار

در نمایشنامه «شاه لیر» که دردناک‌ترین تراژدی شکسپیر محسوب می‌شود، دلقک شریفی را می‌بینیم که در واقع درون واقع بین خود آدمی است که نقش مهمی را بازی می‌کند. دلقک در نمایشنامه شاه لیر، از سویی یک آدم فرزانه است که دقیقاً می‌داند چه می‌گوید و چه می‌کند و از عقل سلیم برخوردار است و از سوی دیگر با سادگی یک انسان پاک، واقعیت ها، و «راست هائی را که ما می‌پوشانیم» به رخ می‌کشد. همه ما بدون استثناء به این دلقک فرزانه که نمی‌گذارد نان را به نرخ روز بخوریم نیازمندیم. او ندای وجدان ماست که در سر هر بزنگاهی سَرک می‌کشد و بُطون و امهات ما را زیر نور می‌گیرد...

............................................... 

دلقک در اصل «طلحک» و «تلخک»  است.

گویا سلطان محمود غزنوی در دربار خود دلقکی داشته که وی را «طلحک» صدا می‌زدند و داستانهای ظاهراً مسخره ای هم از زبان او نقل شده است. به وی دلخک، تلخک و دلقک هم گفته شده است. طلحک در اصل تلخک بوده که‌ به مرور زمان و در اثر کثرت استعمال به صورت‌ دلقک درآمده است.

توجه کنیم که واژه تلخ فارسی معرب شده و به صورت‌ «طلخ» (به همان معنی تلخ فارسی) آمده  و «ط» در زبان عربی تلفظی نزدیک به «د» دارد. 

به گفته «دکتر محمد جعفر محجوب»، لقب «تلخک» از جهت‌ تسمیه به ضد و بر اثر شیرینی و شیرین‌سخنی داده شده است. 

تلخک به صورت معرب آن‌ یعنی طلخک در نسخه‌ها نوشته شده و چون قدما در گذاشتن نقطه اهمال می‌کردند و بی‌نقطه خواندن و نوشتن را نشان فضل خود می‌دانستند، کم‌کم معنی‌ اصلی تلخک(طلخک) از خاطرها فراموش شده و در موقع طبع لطایف عبید نیز این لفظ بی‌نقطه و به‌ صورت«طلحک» چاپ شده است. واژه «دلخک» که مصطلح عصر قاجار بوده و در آن «ط» به «د» بدل شده و «خ» به صورت اصلی‌ مانده است ما را به صورت اصلی کلمه رهبری‌ می‌کند. خلاصه، واژه «تلخک» در طی‌ قرن‌ها به صورت «طلخک» و «طلحک» و «دلخک» و سرانجام «دلقک» تغییر شکل می‌یابد.

................................

گذشته در دربارها، یکی دو دَلقَک‌، شاه و وزرا را می‌خنداندند و گاه با حرفهای خودشان نیش هم می‌زدند.
از دلقکهای مشهور می‌توان افراد زیر را نام برد.
- «ابوالحسن دمشقی»، در دستگاه هارون الرشيد
- «ابوالعنبس»، در دستگاه خليفه متوکل
- «طلخک» در دربار سلطان محمود غزنوی
- «جعفرک»، در دربار ملک شاه سلجوقی
- «کل‌عنايت»، در دربار شاه عباس
- «کريم شيره‌ای» و «شغال‌الملک» و... در دستگاه ناصرالدين شاه
«چلغوز ميرزا» در دربار احمد شاه قاجار

ناتمام

همنشین بهار

hamneshine_bahar@yahoo.com

 

منبع: سايت ديدگاه




نسخه‌ی چاپی  
ارسال اين مطلب به دوستان

در آرشيو سايت ديدگاه:
مطالب ديگر از
همنشين بهار:



در پیوند با این مطلب نظری ثبت نشده است.

  


[www.didgah.net] [email: irancrises@gmail.com] [© Didgah 1996]
بازچاپ مطالب سایت دیدگاه با ذکر منبع آزاد است.